Xà gồ là gì? (xà gồ thép)

Xà gồ hay xà gồ thép (còn gọi là đòn tay) là một bộ phận kết cấu quan trọng trong xây dựng, được đặt trên các vì kèo hoặc tường chịu lực. Chức năng chính của xà gồ là đỡ mái và phân phối tải trọng đều xuống hệ thống khung chịu lực bên dưới.

Hiểu một cách đơn giản, xà gồ thép giống như xương sườn của mái nhà, giúp toàn bộ phần mái được ổn định, vững chắc và an toàn. Ngoài chức năng chính là đỡ mái, xà gồ cũng có thể được sử dụng để nâng đỡ sàn hoặc tường, tùy vào thiết kế công trình. Bên cạnh việc chịu lực, chúng còn đóng vai trò định hình mái và làm giá đỡ để lắp đặt các vật liệu lợp như tôn, ngói.

Ưu điểm và ứng dụng

Ưu điểm của xà gồ thép:

• • Xà gồ thép có khả năng chịu uốn, nén và cắt tốt, phù hợp với những kết cấu mái có khẩu độ lớn, tải trọng mái nặng như mái tôn cách nhiệt, mái lợp ngói.
  • Không bị cong vênh, co ngót do thời tiết như gỗ, giúp công trình bền vững và giữ đúng thiết kế ban đầu.
  • Với xà gồ Z, có thể chồng nối nhiều đoạn để vượt nhịp dài mà vẫn đảm bảo độ bền và ổn định.
  • Trọng lượng nhẹ, giúp giảm tải cho kết cấu móng và khung, đồng thời dễ vận chuyển và lắp đặt ở độ cao.
  • Khả năng chống gỉ sét tốt, phù hợp với công trình ở khu vực ven biển, môi trường ẩm ướt, nhà xưởng sản xuất hóa chất.
  • Không bị mối mọt hay nấm mốc phá hoại, không bắt lửa.
  • Có thể cắt, đột lỗ theo yêu cầu, giúp tiết kiệm thời gian khi lắp dựng.
  • Ít bảo trì, có thể tái chế sau khi tháo dỡ.

Các ứng dụng của xà gồ:

• • Làm khung đỡ mái tôn, mái ngói công trình dân dụng, công nghiệp.
  • Treo quạt hút, đèn chiếu sáng và hệ thống điện trên mái.
  • Làm khung đỡ tôn vách và hệ thống vách bao quanh nhà xưởng.
  • Làm khung đỡ cho cửa đi, cửa sổ, lam chắn nắng (louver).
  • Làm khung kết cấu chính cho các công trình quy mô nhỏ.
  • Làm khung đỡ sàn nhẹ hoặc sàn giả đúc.
  • Làm giàn đỡ cho hệ thống pin năng lượng mặt trời.
  • Làm khung cho mái hiên, mái che, nhà giữ xe.
  • Làm kết cấu phụ trợ: giá treo ống, máng cáp, bệ kỹ thuật,...
  • Làm kết cấu tạm: nhà kho di động, nhà bảo vệ, công trình lắp ghép.

Các loại xà gồ thép

Xà gồ thép trên thị trường có 5 loại gồm xà gồ C, Z, xà gồ hộp (theo hình dạng) và xà gồ thép mạ kẽm, thép đen (theo bề mặt). 

Xà gồ C

Xà gồ C có tiết diện hình chữ C, với độ dày phổ biến từ 1.5mm đến 3.0mm, quy cách từ C80x40 - C300x100.

Nhờ thiết kế đơn giản, dễ thi công và không cần chồng nối, xà gồ C thường được dùng để làm khung đỡ mái tôn, khung tôn vách, mái che hiên nhà, hoặc giàn đỡ thiết bị kỹ thuật. Xà gồ chữ C phù hợp cho các công trình có khẩu độ ngắn đến trung bình, không cần chồng nối phức tạp như xà gồ Z.

Xà gồ Z

Xà gồ Z là loại xà gồ có mặt cắt ngang giống hình chữ Z, quy cách đa dạng từ Z150x50x56 - Z300x72x78, độ dày 1.5 - 3.0mm. 

Nhờ cấu tạo đặc biệt, xà gồ Z có thể chồng nối đầu (overlap), giúp vượt nhịp dài và phân bố tải trọng đều hơn. Xà gồ chữ Z thường được dùng trong các công trình có quy mô lớn như nhà xưởng, nhà thép tiền chế, nhà kho công nghiệp, đặc biệt thích hợp cho kết cấu mái có khẩu độ rộng hoặc mái dốc.

Xà gồ hộp

Xà gồ hộp là loại xà gồ có tiết diện hình vuông hoặc chữ nhật, có một số quy cách phổ biến là 50x50, 30x60, 40x80, 50x100, 60x120, độ dày thành thép từ 1.2mm đến 4.0mm. 

Nhờ cấu trúc dạng hộp kín, xà gồ thép hộp có độ cứng vững cao, chịu xoắn tốt và ít biến dạng. Sản phẩm thường được sử dụng cho khung mái, giàn chịu lực, khung nhà tiền chế, nhà dân dụng, mái che và các kết cấu cần độ ổn định cao, đặc biệt phù hợp trong các công trình yêu cầu tính thẩm mỹ và độ bền lâu dài.

Xà gồ thép mạ kẽm

Xà gồ thép mạ kẽm là xà gồ được sản xuất từ thép cán nguội sau đó mạ kẽm nhúng nóng để tăng khả năng chống ăn mòn. Xà gồ mạ kẽm có nhiều dạng như hộp, hình C, hình Z,...

Nhờ lớp mạ kẽm bảo vệ bề mặt, xà gồ có khả năng chống rỉ sét tốt, tuổi thọ cao, thích hợp cho các công trình ngoài trời hoặc môi trường ẩm ướt, điển hình như: mái nhà xưởng ven biển, giàn đỡ pin năng lượng, nhà máy thực phẩm, mái che sân bãi,...

Xà gồ thép đen

Xà gồ thép đen được làm từ thép cán nguội hoặc cán nóng, không qua xử lý mạ kẽm nên có màu đen đặc trưng của thép thô, cũng có các loại như xà gồ C, Z hoặc hộp.

Tuy không có lớp bảo vệ chống gỉ, nhưng xà gồ đen có giá thành thấp hơn, dễ gia công và phù hợp cho các công trình trong nhà hoặc khu vực khô ráo như: mái nhà xưởng, nhà kho, khung phụ nội thất, sàn kỹ thuật, hệ thống treo thiết bị, tường ngăn tạm,...

Chia sẻ kinh nghiệm lựa chọn xà gồ thép

• • Khẩu độ mái càng lớn thì càng nên ưu tiên xà gồ Z hoặc hộp, đừng cố dùng xà gồ C để tiết kiệm, vì dễ võng và khó đảm bảo độ cứng.
  • Không nên chọn xà gồ quá mỏng để giảm giá. Sau khi lắp xong rồi thì gần như không thể chỉnh sửa, thay thế cũng rất tốn kém.
  • Với thép mạ kẽm, luôn hỏi kỹ về tiêu chuẩn sản xuất và lớp mạ. Nhiều loại mạ mỏng, nhìn mới thì sáng nhưng chỉ sau vài mùa mưa là rỉ nhanh.
  • Nếu chưa chắc nên dùng loại nào, tốt nhất đưa bản vẽ kết cấu cho kỹ sư hoặc nhà cung cấp, họ sẽ giúp tính tải, tránh chọn sai rồi phải thay lại toàn bộ.

Các loại xà gồ Hoa Sen, Đông Á, Hòa Phát,... nên chọn loại nào?

Trên thị trường hiện nay, xà gồ thép của các thương hiệu như Hòa Phát, Hoa Sen và Đông Á là những lựa chọn rất đáng cân nhắc. Mỗi hãng đều có điểm mạnh riêng, tùy theo mục đích sử dụng của công trình.

• • Xà gồ Hòa Phát có độ cứng cao, chịu lực tốt, sản xuất theo quy trình khép kín, phù hợp làm khung chính cho nhà xưởng, nhà thép tiền chế nhờ chất lượng ổn định và giá thành cạnh tranh.

• • Xà gồ Hoa Sen thì nổi bật với lớp mạ kẽm sáng bóng do công nghệ mạ NOF hiện đại. Nếu cần xà gồ cho công trình dân dụng, mái hiên hoặc nơi gần biển, những khu vực yêu cầu thẩm mỹ và chống gỉ thì xà gồ Hoa Sen là lựa chọn lý tưởng.
  • Xà gồ Đông Á có thế mạnh về kỹ thuật và độ chính xác gia công. Sản phẩm được sản xuất bằng dây chuyền của Ý, Đức, kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, đa dạng quy cách.

Tóm lại, nếu công trình cần độ bền, chịu lực tốt, nên chọn xà gồ Hòa Phát. Muốn thẩm mỹ cao, chống gỉ tốt, phù hợp nhà dân, mái hiên thì chọn Hoa Sen. Còn nếu cần độ chính xác, nên cân nhắc xà gồ Đông Á.

FAQ - Câu hỏi thường gặp khi mua xà gồ tại Tôn Thép MTP